Tăng cholesterol máu

Tăng Cholesterol Máu: Những Điều Cần Biết + Giải Pháp Điều Trị Tự Nhiên Đã Được Chứng Minh

Tăng Cholesterol máu là tình trạng Cholesterol tích tụ trong máu với hàm lượng cao gây ra một số tác hại cho sức khỏe. Vậy Cholesterol là gì? Làm sao để nhận biết? Đọc hết bài viết này các thắc mắc trên đều sẽ được giải quyết.

Tăng cholesterol máu
Nguồn: Naturopathiccurrents.com

A. Tổng Quan Về Cholesterol Máu?

1. Cholesterol là gì?

Cholesterol là một chất béo, mềm, màu vàng nhạt, rất quan trọng cho sự hình thành màng tế bào, một số hormone và vitamin D. Cholesterol không hòa tan trong nước, do đó nó không thể tự đi qua máu. Để giúp vận chuyển cholesterol, gan phải sản xuất một chất được gọi là lipoprotein.

Lipoprotein là các hạt được làm từ chất béo và protein. Chúng mang cholesterol và triglyceride (một loại lipid khác) đi qua máu của bạn. 2 dạng chính của lipoprotein là lipoprotein mật độ thấp (LDL) và lipoprotein mật độ cao (HDL).

Nếu trong máu chứa quá nhiều cholesterol LDL, thì gọi là tăng cholesterol máu. Khi không được điều trị, nó có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm đau tim co thắt hoặc đột quỵ .

Tăng cholesterol máu thường không biểu hiện triệu chứng. Đó là lý do tại sao việc kiểm tra mức cholesterol một cách thường xuyên là rất quan trọng. (1) 

Tăng cholesterol máu rất nguy hiểm. Trong đó, cholesterol giúp hình thành màng tế bào
Cholesterol là thành phần cấu thành nên màng tế bào trong cơ thể

a. LDL cholesterol hay cholesterol xấu

Lipoprotein mật độ thấp (LDL) thường được gọi là cholesterol xấu. Nó mang cholesterol đến các động mạch. Nếu mức cholesterol LDL của bạn quá cao, nó có thể tích tụ trên thành động mạch.

Sự tích tụ này còn được gọi là mảng xơ vữa. Lâu dần có thể làm thu hẹp các động mạch, hạn chế lưu lượng máu và tăng nguy cơ đông máu. Nếu cục máu đông chặn động mạch trong tim hoặc não, nó có thể gây ra cơn đau tim co thắt hoặc đột quỵ.

Theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC), hơn một phần ba người Mỹ trưởng thành có mức cholesterol LDL tăng cao. (2)

b. Cholesterol HDL hay cholesterol tốt

Lipoprotein mật độ cao (HDL) đôi khi được biết đến là cholesterol tốt. Nó giúp vận chuyển cholesterol LDL đến gan để đào thải khỏi cơ thể. Điều này giúp ngăn ngừa mảng xơ vữa hình thành.

Khi bạn có mức cholesterol HDL tốt và ổn định, nó có thể giúp giảm nguy cơ đông máu, bệnh tim và đột quỵ. (3)

c. Triglyceride – một loại chất béo “lang thang”

Nghe có vẻ buồn cười đúng không nào! Bạn không nghe nhầm đâu. Triglyceride là một loại lipid “lang thang” bởi vì sao? Vì chúng chiếm đến 95% lượng chất béo mà chúng ta tiêu thụ hằng ngày.

Ngoài ra chúng có có mặt ở hầu hết các loại dầu thực vật và mỡ động vật. Chúng khác với cholesterol. Cơ thể bạn sẽ dùng Cholesterol để đúc nên những “viên gạch” – tế bào – cho cơ thể. Ngược lại, cơ thể sẽ dùng Tryglyceride như một nguồn năng lượng để giúp hoạt động một ngày dài

Khi bạn ăn nhiều calo cao hơn lượng cơ thể cần, nó sẽ được chuyển đổi thành triglyceride. Và được lưu trữ trong các tế bào mỡ để sử dụng khi cần. Tuy nhiên nếu lâu ngày lượng mỡ thừa không được giải phóng có thể mà tăng nguy cơ mắc một số vấn đề sức khỏe nghiêm trọng

Bác sĩ có thể sử dụng xét nghiệm máu đơn giản để đo lượng tryglyceride cũng như mức cholesterol trong máu của bạn. Điều này giúp phát hiện sớm các bệnh lý nguy hiểm cho cơ thể (4)

2. Làm thế nào để biết bạn có bị tăng cholesterol máu hay không?

Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến cáo, ở người 20 tuổi trở lên nên kiểm tra mức cholesterol ít nhất 4 – 6 năm một lần. Nếu bạn có tiền sử cholesterol cao hoặc các yếu tố nguy cơ khác đối với bệnh tim mạch, thì nên kiểm tra thường xuyên hơn

Bác sĩ có thể sử dụng thang đo lipid để đo tổng mức cholesterol, cũng như mức cholesterol LDL, cholesterol HDL và triglyceride. Tổng lượng cholesterol trong máu được tính bằng cách cộng các giá trị:

  • Lượng Lipoprotein mật độ cao (HDL)
  • Lipoprotein mật độ thấp (LDL) 
  • 20% lượng Tryglyceride 

Nếu tổng mức cholesterol hoặc cholesterol LDL của bạn quá cao, bác sĩ sẽ chẩn đoán bạn bị tăng cholesterol máu. Điều này đặc biệt nguy hiểm hơn nếu kết quả thu lại được lượng cholesterol LDL cao hơn HDL quá nhiều (5)

Để chuẩn bị cho bài kiểm tra này, bác sĩ có thể yêu cầu bạn tránh ăn hoặc uống bất cứ thứ gì trong ít nhất 12 giờ trước đó.

xét nghiệm máu giúp phát hiện tăng cholesterol máu
Xét nghiệm máu là phương pháp thường được sử dụng để nhận biết tăng cholesterol máu

3. Biểu đồ mức cholesterol

Với những thay đổi được đề cập ở trên trong, biểu đồ cholesterol không còn được coi là cách tốt nhất để các bác sĩ đánh giá việc quản lý mức cholesterol ở người lớn.

Tuy nhiên, đối với trẻ em trung bình và thanh thiếu niên, Viện Tim, Phổi và Huyết học QUốc gia phân loại nồng độ cholesterol (mg / dL) như sau:

Tổng lượng CholesterolCholesterol HDLCholesterol LDL
Chấp nhận đượcThấp hơp 170Cao hơn 45Thấp hơn 110
Ngưỡng170 – 19940 – 45 110
Cao 200 trở lênCao hơn 130
ThấpThấp hơn 40

4. Tỉ lệ cholesterol: Nó là gì và tại sao nó quan trọng?

a. Tỷ lệ cholesterol là gì?

  • Tỷ lệ cholesterol của bạn được tính bằng cách chia tổng số cholesterol cho chỉ số HDL. Ví dụ, nếu tổng lượng cholesterol của bạn là 180 và HDL là 82, tỷ lệ cholesterol của bạn là 2,2. 
  • Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) , bạn nên đặt mục tiêu giữ tỷ lệ này của mình dưới 5. Bởi tỷ lệ lý tưởng cho một người bình thường là 3,5 (6)

b. Tỷ lệ nguy cơ ở cả 2 giới như thế nào?

Ở nam giới, theo trung tâm nghiên cứu tim mạch Framingham thu được kết quả như sau:

  • Tỷ lệ cholesterol ở mức 5 cho thấy nguy cơ mắc bệnh tim đạt trung bình đối với nam giới. 
  • Tăng gấp đôi nếu ở mức 9,6 và giảm một nửa nếu ở mức 3,4

Bởi vì phụ nữ thường có mức cholesterol tốt hơn, các loại nguy cơ về  tỷ lệ cholesterol của họ cũng khả quan hơn. Theo nghiên cứu tương tự cho thấy:

  • Tỷ lệ cholesterol đạt mức 4,4 cho thấy nguy cơ mắc bệnh tim trung bình
  • Tăng gấp đôi nếu ở mức 7 và giảm một nữa nếu ở mức 3,3

c. Ứng dụng

Hai người có cùng số lượng cholesterol có thể có tỷ lệ cholesterol khác nhau. Các tỷ lệ cho thấy mức độ khác nhau của nguy cơ mắc bệnh tim ở cả 2 giới. 

Trường Đại Học Y Harvard trích dẫn một ví dụ sau:

  • Nếu tổng lượng cholesterol của bạn là 200 và HDL của bạn là 60, tỷ lệ cholesterol của bạn sẽ là 3,3 – khá lý tưởng.
  • Tuy nhiên, nếu HDL của bạn là 35 – dưới mức khuyến nghị 40 đối với nam và 50 đối với nữ – tỷ lệ cholesterol của bạn sẽ là 5,7. Tỷ lệ này làm bạn tăng nguy cơ mắc bệnh tim lên cao hơn

Một số lưu ý:

Cần có cái nhìn toàn diện, tỷ lệ cholesterol là không đủ. Một số người có thể thấy dễ nhớ tỷ lệ cholesterol của mình. Điều này khá tốt nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ thấp. Nhưng nếu cholesterol LDL của bạn tăng lên, tốt nhất bạn nên chú ý đến tất cả các chỉ số cholesterol. Biết tổng lượng cholesterol của bạn và nguy cơ được biểu thị bằng tỷ lệ cholesterol giúp bạn đặt ra các mục tiêu phù hợp để giữ cơ thể khỏe mạnh

Giúp tìm đúng phương pháp điều trị tăng cholesterol máu. Tỷ lệ cholesterol của bạn đã làm rõ bức tranh tổng quan về nguy cơ mắc bệnh tim. Nhưng chỉ riêng tỷ lệ này thì không đủ để đánh giá phương pháp điều trị nào sẽ tốt nhất. Các bác sĩ sẽ tính toán và đưa ra những phương pháp điều trị thích hợp nhất dành cho bạn

Kiểm soát và tính toán lượng cholesterol trong máu có thể giúp bạn đặt ra mục tiêu cho chế độ ăn hằng ngày
Hiểu, kiểm soát và tính toán lượng cholesterol trong máu có thể giúp bạn đặt ra mục tiêu phù hợp để giữ cơ thể khỏe mạnh

5. Triệu chứng tăng cholesterol máu

Trong hầu hết các trường hợp, tăng cholesterol máu thường không biểu hiện triệu chứng nào. Nhiều người thậm chí không nhận ra rằng họ bị tăng cholesterol máu cho đến khi phát triển các biến chứng nghiêm trọng hơn. Chẳng hạn như đau thắt ngực hoặc đột quỵ.

Đó là lý do tại sao sàng lọc cholesterol thường xuyên là điều hết sức quan trọng. Nếu bạn từ 20 tuổi trở lên, nên kiểm tra cholesterol máu thường xuyên hơn. (7)

6. Nguyên nhân gây ra tăng cholesterol máu

  • Thói quen ăn uống và sinh hoạt không lành mạnh. Ăn quá nhiều thực phẩm có nhiều cholesterol, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa có thể làm tăng nguy cơ bị tăng cholesterol máu. Các yếu tố lối sống khác cũng có thể góp phần làm tăng cholesterol máu. Những yếu tố này bao gồm lười vận động và hút thuốc.
  • Yếu tố di truyền. Các gen được truyền từ cha mẹ sang con cái. Một số gen quy định cách chuyển hóa cholesterol và chất béo. Nếu cha mẹ bạn bị tăng cholesterol máu, nguy cơ của bạn càng cao hơn.
  • Tăng cholesterol máu cao do tính chất gia đình. Một rối loạn di truyền này ngăn cơ thể loại bỏ LDL. Theo Viện nghiên cứu bộ gen người Quốc gia , hầu hết người trưởng thành mắc bệnh này có tổng mức cholesterol trên 300 mg/dL và mức LDL trên 200 mg/dL.
  • Các tình trạng sức khỏe khác. Các bệnh lý như tiểu đường và suy giáp, cũng có thể làm tăng nguy cơ phát triển cholesterol máu cao và các biến chứng liên quan.
Hút thuốc góp phần làm năng thêm tình trạng bệnh
Hút thuốc là một trong những nguyên nhân dẫn đến tăng cholesterol máu

7. Các yếu tố nguy cơ gây tăng cholesterol máu

Bạn có thể có nguy cơ cao bị tăng cholesterol máu nếu bạn:

  • Thừa cân, béo phì
  • Chế độ ăn uống không lành mạnh
  • Không tập thể dục thường xuyên
  • Hút thuốc lá
  • Tiền sử gia đình bị cholesterol cao
  • Tiểu đường, bệnh thận hoặc suy giáp

Mọi người ở mọi lứa tuổi, giới tính và dân tộc đều có thể bị tăng cholesterol máu (8). Và nó thường không có triệu chứng cụ thể. Thế nên hãy tầm soát khi có thể bạn nhé!

Chế độ ăn uống không hợp lý không giúp tình trạng khả quan hơn
Thói quen ăn uống không lành mạnh, ăn nhiều thức ăn nhanh sẽ làm lượng cholesterol dễ tăng cao

8. Biến chứng tăng cholesterol máu

Nếu không được điều trị, cholesterol cao có thể khiến mảng bám tích tụ trong động mạch của bạn. Theo thời gian, mảng bám này có thể thu hẹp các động mạch. Tình trạng này được gọi là xơ vữa động mạch.

Xơ vữa động mạch là một tình trạng nghiêm trọng. Nó có thể hạn chế lưu lượng máu qua các động mạch. Đồng thời cũng làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông nguy hiểm.

Xơ vữa động mạch có thể dẫn đến nhiều biến chứng đe dọa tính mạng, chẳng hạn như:

  • Đột quỵ
  • Đau tim co thắt
  • Đau thắt vùng ngực
  • Cao huyết áp
  • Bệnh mạch máu ngoại biên (PVD)
  • Bệnh thận mạn
  • Mất cân bằng mật vị, dẫn đến sỏi mật

B. Giải Pháp Điều Trị Tăng Cholesterol

Thay đổi lối sống là một trong những cách hiệu quả giúp giảm lượng cholesterol. Chẳng hạn như thay đổi:

  • Chế độ ăn uống hằng ngày
  • Thói quen tập thể dục
  • Các thói quen không lành mạnh khác
  • Bỏ thuốc lá

Dùng thuốc để giảm cholesterol cũng có thể được sử dụng. Tuy nhiên bạn cần có chỉ dẫn của bác sĩ. Không nên uống những loại thuốc không rõ nguồn gốc. Đôi khi chúng có thể cho tác dụng ngược lại đấy.

Tập thể dục thường xuyên giúp kiểm soát lượng cholesterol trong cơ thể
Tập thể dục thường xuyên giúp kiểm soát lượng cholesterol trong cơ thể

1. Giảm cholesterol thông qua chế độ ăn uống – Phương pháp tự nhiên đã được chứng minh

Để giúp bạn đạt được và duy trì mức cholesterol khỏe mạnh, bác sĩ có thể đề nghị thay đổi chế độ ăn uống .

Ví dụ, họ có thể khuyên bạn:

  • Hạn chế ăn thực phẩm chứa nhiều cholesterol, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, chẳng hạn
    • Thịt đỏ, thịt nội tạng, lòng đỏ trứng và các sản phẩm từ sữa giàu chất béo
    • Thực phẩm chế biến làm bằng bơ, ca cao, dầu cọ hoặc dầu dừa
    • Đồ chiên rán
    • Một số món nướng
  • Chọn nguồn protein nạc, chẳng hạn như thịt gà, cá
  • Ăn nhiều loại thực phẩm giàu chất xơ. Chẳng hạn như trái cây, rau và ngũ cốc
  • Lựa chọn thực phẩm nướng, hấp thay vì thực phẩm chiên
  • Tránh các loại đồ ăn nhanh và đồ ăn vặt
  • Ăn cá và các thực phẩm khác có chứa axit béo omega-3 (9), ví dụ như
    • Cá hồi, cá thu và cá trích
    • Quả óc chó, hạnh nhân, hạt lanh và bơ

Bổ sung một số thảo dược có thể giúp giảm mức cholesterol. Mặc dù, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã không phê duyệt bất kỳ sản phẩm nào trong số này để điều trị cholesterol cao. Và cần nhiều nghiên cứu hơn để tìm hiểu. Một trong số chúng có thể kể đến như:

  • Tỏi
  • Sơn tra
  • Hoàng Kỳ
  • Men gạo đỏ
  • Cám yến mạch
  • Mã đề
  • Hạt lanh

Hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi dùng hay bổ sung bất kỳ loại thảo dược nào. Xem cơ thể bạn có phù hợp với chúng không, vì không phải cơ thể ai cũng như nhau

Thịt đỏ làm cholesterol tăng
Hạn chế ăn thực phẩm chứa nhiều cholesterol chẳng hạn như các loại thịt đỏ

2. Thuốc giảm cholesterol

Trong một số trường hợp, dùng thuốc để giảm cholesterol cũng có thể được sử dụng.

Statin là loại thuốc được kê toa phổ biến nhất cho bệnh nhân tăng cholesterol máu. Chúng làm gan giảm sản xuất nhiều cholesterol.

Một số thuốc loại này bào gồm:

  • Atorvastatin (Tên thương mại: Lipitor)
  • Fluvastatin (Lescol)
  • Rosuvastatin (Crestor)
  • Simvastatin (Zocor)
  • Niacin
  • Cholestyramine (Prevalite)
  • Các chất ức chế hấp thu cholesterol, như Ezetimibe (Zetia)
Có 2 cách giúp giảm cholesterol hiệu quả
Có 2 cách giúp giảm cholesterol hiệu quả

Tóm Tắt

Các yếu tố nguy cơ di truyền đối với cholesterol máu cao không thể được kiểm soát. Tuy nhiên, các yếu tố lối sống có thể được quản lý.

Để ngăn ngừa cholesterol máu cao bạn nên:

  • Ăn một chế độ dinh dưỡng ít cholesterol và chất béo động vật và nhiều chất xơ.
  • Tránh tiêu thụ quá nhiều rượu.
  • Duy trì cân nặng khỏe mạnh.
  • Tập thể dục thường xuyên.
  • Đừng hút thuốc.

Bạn cũng nên làm theo các khuyến nghị của bác sĩ để sàng lọc cholesterol thường xuyên. Nếu bạn có nguy cơ bị tăng cholesterol máu hoặc bệnh tim mạch vành. Ngoài ra cũng nên kiểm tra thường xuyên để biết chắc chắn rằng bạn khỏe mạnh (10). Đồng thời có mục tiêu để ăn uống lành mạnh hơn.

Chúc bạn thành công.

Nguồn tham khảo:

1. Healthline.com:

Leave a Comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Scroll to Top